espr
ı
ta
Giriş
Türkçe
Dersler
Bilgi (25)
Trick (5)
Gerçek ve mecaz anlam
çevirmek için dokun
Gerçek anlam: sözcüğün ilk akla gelen anlamı. Mecaz: başka bir kavramı anlatmak için kullanımı (ör. 'sıcak karşılama').
Eş anlamlı (anlamdaş)
çevirmek için dokun
Yazılışı farklı, anlamı aynı sözcükler: 'cömert – eli açık', 'siyah – kara', 'misafir – konuk'.
Zıt anlamlı (karşıt)
çevirmek için dokun
Anlamca birbirinin tersi sözcükler: 'iyi – kötü', 'açık – kapalı'. Her sözcüğün zıttı olmayabilir.
Sesteş (eş sesli)
çevirmek için dokun
Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükler: 'yüz' (sayı / surat / yüzmek). Şapkalı/uzun ünlülüler sesteş sayılmaz.
Terim anlam
çevirmek için dokun
Bir bilim, sanat veya meslek dalına özgü anlam: 'kök' (matematikte), 'özne' (dil bilgisinde).
Deyim
çevirmek için dokun
Kalıplaşmış, çoğu kez mecazlı söz öbeği: 'göz atmak', 'pişmiş aşa su katmak'. Genelde yargı bildirmez.
Atasözü
çevirmek için dokun
Geçmiş deneyimlerden doğan, öğüt/yargı veren kalıplaşmış söz: 'Damlaya damlaya göl olur.' Cümle değeri taşır.
Sözcük türleri
çevirmek için dokun
İsim, sıfat, zarf, zamir, edat, bağlaç, ünlem ve fiil. İlk yedisi isim soylu, sonuncusu fiildir.
İsim (ad)
çevirmek için dokun
Varlıkları karşılayan sözcük. Özel/cins, somut/soyut, tekil/çoğul olabilir. Hâl ekleri (-i, -e, -de, -den) alır.
Sıfat (ön ad)
çevirmek için dokun
İsmi niteleyen/belirten sözcük; isimden önce gelir: 'kırmızı elma', 'üç kalem', 'bu ev'.
Zarf (belirteç)
çevirmek için dokun
Fiili, sıfatı veya başka zarfı; zaman/durum/yer-yön/miktar bakımından etkiler: 'yavaş yürüdü', 'çok güzel'.
Zamir (adıl)
çevirmek için dokun
İsmin yerini tutan sözcük: ben/sen (kişi), bu/şu (işaret), kim/ne (soru), kendi (dönüşlülük).
Fiil (eylem)
çevirmek için dokun
İş, oluş, durum bildirir; kip ve kişi eki alır. Olumlu/olumsuz, etken/edilgen çatıda olabilir.
Fiilimsi (eylemsi)
çevirmek için dokun
Fiilden türeyip isim/sıfat/zarf gibi kullanılan sözcük: isim-fiil (-mak,-ma,-ış), sıfat-fiil (-an,-acak,-dik), zarf-fiil (-ip,-erek,-ince).
Yapım ve çekim eki
çevirmek için dokun
Yapım eki yeni sözcük türetir, anlamı değiştirir ('göz→gözlük'). Çekim eki sözcüğü cümleye bağlar, anlamı değiştirmez ('ev-de').
Ünsüz yumuşaması
çevirmek için dokun
Süreksiz sert ünsüz (p,ç,t,k) ünlüyle başlayan ek alınca b,c,d,ğ olur: 'kitap→kitabı', 'ağaç→ağacı', 'renk→rengi'.
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme)
çevirmek için dokun
Sert ünsüzle (f,s,t,k,ç,ş,h,p) biten sözcükten sonra gelen c,d,g sertleşir: 'kitap-cı→kitapçı', '1923'te'.
Ünlü düşmesi
çevirmek için dokun
İki heceli bazı sözcükler ünlüyle başlayan ek alınca ikinci hecedeki dar ünlüyü düşürür: 'burun→burnu', 'akıl→aklı'.
Ünlü daralması
çevirmek için dokun
a/e ile biten fiiller '-yor' alınca daralır: 'başla-yor→başlıyor', 'de-yor→diyor', 'ye-yor→yiyor'.
Kaynaştırma harfleri
çevirmek için dokun
İki ünlü arasına giren y, ş, s, n: 'araba-s-ı', 'iki-ş-er', 'kapı-y-a', 'o-n-u'. (Hatırlatıcı: 'yaşasın').
Büyük ünlü uyumu
çevirmek için dokun
Bir sözcüğün ünlüleri ya hep kalın (a,ı,o,u) ya hep ince (e,i,ö,ü) olur. Yabancı kökenliler uymayabilir ('kalem').
Küçük ünlü uyumu
çevirmek için dokun
Düz ünlüden sonra düz; yuvarlaktan sonra dar-yuvarlak veya düz-geniş ünlü gelir. ('kapılar' uyar, 'çamur' uymaz).
Cümlenin ögeleri
çevirmek için dokun
Temel öge: yüklem ve özne. Yardımcı öge: nesne, dolaylı tümleç (-e/-de/-den), zarf tümleci. Yükleme soru sorarak bulunur.
Noktalı virgül (;)
çevirmek için dokun
Ögeleri virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır; ayrıca anlamca bağlı bağımsız cümleleri ('…; çünkü …') birleştirir.
de/da, ki, mi yazımı
çevirmek için dokun
Bağlaç olan 'de/da', 'ki', 'mi' ayrı yazılır. Ek olan -de/-da (hâl), -ki, -mi bitişik yazılır.
Çalış
Deneme
Koç
Asistan
